Yabancı uyruklu bir kişinin Türkiye’deki taşınmazının mirasçılara geçişinde uygulanacak hukuk, mirasçılık belgesi, vasiyetname ve tapu işlemlerine genel bakış.
Türkiye’de bir yazlık ya da daire sahibi olan yabancı bir kişinin vefatı, mirasçılar için çoğu zaman iki ülkenin hukukunun aynı anda gündeme geldiği bir süreç başlatır. Hangi hukukun uygulanacağı, hangi belgenin Türkiye’de kabul edileceği ve tapu işlemlerinin nasıl yapılacağı, mirasçıların ilk sorduğu sorulardır. Bu yazı genel bir çerçeve sunar; her mirasın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Uygulanacak hukuk: taşınmazın bulunduğu yer
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK), miras ilişkisine kural olarak ölenin millî hukukunun uygulanacağını öngörür. Ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukuku uygulanır. Bu ayrım nedeniyle, aynı mirasta yurt dışındaki banka hesapları ve taşınırlar ölenin millî hukukuna, Türkiye’deki taşınmaz ise Türk hukukuna tabi olabilir.
Bu durumun pratik sonucu şudur: Türkiye’deki taşınmaz bakımından mirasçıların kim olduğu ve payları, Türk miras hukukundaki yasal mirasçılık ve saklı pay kurallarına göre belirlenir. Ölenin kendi ülkesindeki kurallar farklı sonuç doğursa bile, Türkiye’deki taşınmaz için bu kurallar esas alınır.
Mirasçılık belgesi
Tapuda intikal (mirasçılar adına tescil) işlemi için mirasçılık belgesi (veraset ilamı) gerekir. Belge, Türkiye’de sulh hukuk mahkemesinden ya da koşulları uygunsa noterden alınabilir. Yabancı ülke mahkemesinden alınmış bir mirasçılık belgesinin Türkiye’de kullanılabilmesi ise çoğu durumda tanıma ya da tenfiz sürecini gerektirebilir; Türkiye’deki taşınmaz için Türk hukukuna göre düzenlenmiş bir belgenin bulunması bu nedenle önem taşır.
Başvuru için genellikle şu belgeler hazırlanır:
- Ölüm belgesi ve gerekiyorsa apostil şerhi ile noter onaylı tercümesi
- Ölenin ve mirasçıların kimlik ve aile bağını gösteren belgeler
- Evlilik, boşanma ya da evlat edinme gibi aile durumunu etkileyen kayıtlar
- Tapu bilgileri ve varsa vasiyetname
Vasiyetname yapılmışsa
Yabancı bir ülkede düzenlenmiş vasiyetname, şekil bakımından MÖHUK’taki kurallar çerçevesinde geçerli kabul edilebilir. Ancak Türkiye’deki taşınmaza ilişkin tasarrufların Türk hukukundaki saklı pay kurallarıyla uyumlu olması gerekir. Yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de açılması ve tenfizi ayrıca bir yargısal süreç gerektirebilir. Türkiye’de taşınmazı olan yabancıların, bu taşınmaza yönelik bir vasiyetnameyi Türk hukukuna uygun biçimde ayrıca düzenletmeyi değerlendirmesi, mirasçılar açısından süreci sadeleştirebilir.
Vasiyetnamenin bulunduğu yerin mirasçılar tarafından bilinmesi de pratik bir önem taşır. Türkiye’de noterde düzenlenen vasiyetnameler merkezi bir kayıt sisteminde izlenebilirken, yurt dışında yapılmış bir vasiyetnamenin varlığı ve aslı mirasçılar tarafından ayrıca araştırılmak zorunda kalınabilir.
Tapuda intikal ve vergiler
Mirasçılık belgesi alındıktan sonra tapu müdürlüğünde intikal işlemi yapılır. Bu aşamadan önce veraset ve intikal vergisi beyannamesinin verilmesi, taşınmazın birikmiş emlak vergisi borcunun kontrol edilmesi gerekir. Yurt dışında yaşayan mirasçılar, bu işlemleri yurt dışından verecekleri bir vekâletnameyle de yürütebilir. Mirasçıların ayrıca yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar bakımından durumunun değerlendirilmesi gerekebilir.
Özetle
Türkiye’de taşınmazı olan bir yabancının mirasında, taşınmaz bakımından Türk hukuku uygulanır. Tapuda intikal için Türk hukukuna göre düzenlenmiş bir mirasçılık belgesi, apostilli ve tercümeli resmî belgeler, vergi beyanı ve gerekiyorsa vekâletname bir arada hazırlanır. Ölenin ülkesindeki miras düzeniyle etkileşimi nedeniyle her dosyanın kendi belgeleri üzerinden ele alınması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.